Bất cứ ai trong chúng ta cũng có “Ikigai” của riêng mình. Bắt nguồn từ đất nước mặt trời mọc, khái niệm Ikigai được coi như chìa khoá của cuộc sống viên mãn, cân bằng, cũng như được con người ở khắp nơi công nhận và tìm kiếm.

 

Đối với rất nhiều lao động Nhật Bản tại các thành phố lớn, một ngày làm việc của họ thường bắt đầu với hình ảnh "sushi-zume” - những hạt gạo được bó chặt trong miếng sushi, họ lăn mình vào những chuyến tàu điện ngầm đông đúc tới nơi làm việc. Không ai trong chúng ta còn xa lạ với văn hoá làm việc tới “kiệt sức” của người dân Nhật Bản như việc làm thêm giờ, tăng ca, thiếu ngủ... Theo một nghiên cứu từ BBC, một phần tư lao động Nhật Bản làm thêm tới hơn 80h mỗi tháng. Bởi vậy, hậu quả mà "văn hóa" này để lại chính là hiện tượng "Karoshi" (làm việc quá sức dẫn tới cái chết) với hơn 2000 trường hợp thương tâm mỗi năm. Với khối lượng công việc đồ sộ và một cuộc sống với rất nhiều áp lực như vậy, người dân Nhật Bản có bí quyết gì để vượt qua những ngày “tăm tối” ấy? Bí mật của họ đều nằm ở Ikigai.

 

Ikigai - Kim chỉ nam cho cuộc sống vẹn toàn

Không có một từ tiếng Việt nào tương đương có thể giải thích ý nghĩa của Ikigai, nhưng về cơ bản, Ikigai là “lý do khiến chúng ta thức dậy vào mỗi sáng”. Đã bao giờ bạn tỉnh dậy trong tiếng chuông báo thức rồi tự hỏi vì sao mình phải tỉnh dậy trong khi ngoài trời rét buốt thay vì vùi mình vào chăn ấm nệm êm? Nếu lý do duy nhất khiến bạn thức dậy mỗi sáng là bởi tiếng chuông báo thức vang liên hồi, hay tiếng mẹ giục giã gọi dậy ăn sáng không thì muộn học, hoặc là nỗi lo bị ghi vào sổ đầu bài hay bị trừ điểm chuyên cần vì đi học muộn, thì có lẽ bạn đang cần tìm một “Ikigai” cho riêng mình.

Có nguồn gốc từ đất nước mặt trời mọc, Ikigai là sự kết hợp của hai từ tiếng Nhật: “Iki”, nghĩa là “cuộc sống” và “gai”, là “giá trị”. Ikigai là giá trị của cuộc sống mà chúng ta đang trải qua từng ngày.

Ikigai không nhất thiết phải liên quan tới công việc. Số liệu của Trung tâm khảo sát trung ương Nhật Bản vào năm 2010 cho thấy trong gần 2000 người được phỏng vấn, chỉ có 31% công nhận Ikigai của mình là công việc. Nghĩa là, hạnh phúc của một người có thể là công việc, nhưng rõ ràng không chỉ dừng lại ở đó.

Nhiều người đã xác định được “Ikigai” của bản thân từ rất sớm. Họ tìm thấy được niềm vui trong cuộc sống hàng ngày, nỗ lực để đạt được những mục tiêu hay cố gắng hết mình để cuộc sống trở nên có ý nghĩa. Tuy nhiên, có rất nhiều người, đặc biệt là thế hệ trẻ ngày nay, lại cảm thấy Ikigai là một điều gì đó quá xa vời. Chúng ta quen với việc sống trong một chiếc khung được thiết lập sẵn mà quên mất việc chúng ta là ai, hay lý tưởng của cuộc sống này là gì. Trước ngưỡng cửa đại học, có bao nhiêu người lựa chọn ngành học mình thật sự yêu thích và đam mê, hay chỉ vì một ngôi trường danh tiếng với điểm số vừa đủ, một chuyên ngành được nhiều người khuyên là dễ kiếm việc làm? Hay khi deadline nộp hồ sơ du học tới gần, nhiều bạn cuống cuồng nộp vội vài trường để mong có học bổng, tặc lưỡi nghĩ rằng dẫu sao cứ đi du học là tốt, miễn là không cần phải học trong nước. Đứng trước bài luận Personal Statement, nhiều bạn bất lực khi không biết thể hiện bản thân ra sao, vì chính các bạn cũng đâu biết mình là ai, hay mình muốn làm gì sau này.

 

Ikigai giống như một kim chỉ nam đích thực, giúp bạn định nghĩa lại bản thân, cũng như tìm thấy giá trị cuộc sống. Ikigai được tìm thấy ở trung tâm những điểm giao nhau của 4 câu hỏi:

- Bạn yêu thích điều gì? (What do you love?)
- Bạn tài năng ở lĩnh vực nào? (What are you good at?)
- Điều gì giúp bạn kiếm thu nhập? (What can you be paid for?)
- Thế giới cần gì từ bạn? (What does the world need?)

Bạn hãy thử dừng lại và tự hỏi bản thân mình, tự suy nghĩ về bản thân và trả lời cho câu hỏi đầu tiên, để tìm ra việc bạn đam mê và yêu thích nhất. Đó phải là những việc khiến bạn dành nhiều thời gian để tìm hiểu không mỏi mệt, là điều mà bạn luôn hướng tới nếu không phải lo lắng về cơm áo gạo tiền. Nếu câu trả lời đến với bạn một cách dễ dàng, thì chúc mừng nhé, vì bạn là một người vô cùng may mắn đấy. Còn nếu trả lời câu hỏi ấy có phần khó khăn, thì cũng đừng lo, hãy tiếp tục tìm kiếm điều bạn thích nhé.

Câu hỏi thứ hai, bạn tài năng ở lĩnh vực nào? Đây là câu hỏi đặt ra để khám phá  năng lực của bản thân bạn. Đối với nhiều người, câu trả lời có lẽ sẽ giống như câu hỏi thứ nhất, nhưng thực tế không phải vậy. Đây là một câu hỏi dễ dàng hơn, thiết thực hơn, và có lẽ sẽ dễ trả lời hơn, vì chúng ta đã phần nào nhận ra những gì chúng ta giỏi. Bạn có thể rất muốn trở thành một giáo viên tiếng Anh, nhưng bạn lại giỏi Văn hơn Tiếng Anh rất nhiều. Do đó, xác định được điều bạn giỏi là vô cùng quan trọng.

Câu hỏi thứ ba, có lẽ là câu hỏi thực tế nhất, bạn sẽ làm gì để được trả lương. Rõ ràng không ai có thể sống mà không có tiền, do đó đây cũng là một khía cạnh đáng để cân nhắc trong đời sống. Bạn cần có bằng cấp, học vấn, năng lực, kinh nghiệm hay kỹ năng để có được một vị trí tốt trong công ty, một công việc trả lương xứng đáng? Bạn sẽ cần bổ sung những gì để nâng cao giá trị bản thân, để người khác nhìn nhận tài năng của bạn.

Câu hỏi cuối cùng, xã hội đang cần gì từ bạn. Đây là một câu hỏi khá khó khăn, vì bạn cần dành thời gian nghiên cứu và tìm hiểu để nhận thấy những điều xã hội còn đang thiếu sót, và bạn có thể đóng góp tài năng và sức lực của mình cho mảnh lego còn thiếu ấy không. Chắc hẳn  bạn đã từng nghe tới câu nói “Everyone has their own mission in life” – Mỗi người sinh ra đều có nhiệm vụ riêng của mình. Nếu vậy, nhiệm vụ của bạn là gì, và cuộc sống này có trở nên tốt đẹp hơn nhờ bạn không?  

Câu trả lời cho cả 4 câu hỏi có thể trùng lặp nhau, cũng có thể sẽ có những điểm trái ngược. Vậy làm sao để kết hợp những điểm chung ấy, để cả 4 câu hỏi đều được giải đáp? Khi trả lời được cả 4 câu hỏi ấy, bạn đã tìm được “Ikigai” của riêng mình.


Ý nghĩa của Ikigai  

Khi nhìn vào biểu đồ Ikigai, bạn sẽ thấy một số người rất dễ dàng bị cuốn vào 1 trong 4 yếu tố ấy. Theo đuổi đam mê, hoặc tập trung hoàn toàn vào việc kiếm tiền, hoặc chỉ bám víu mãi vào những công việc nhàm chán ngày này qua ngày khác. Tất cả những điều đó sẽ được cân bằng khi bạn đã tìm thấy “Ikigai” của chính mình. Trong cuốn sách “Bí quyết để có cuộc sống trường thọ và hạnh phúc của người Nhật”, nhà tâm lý học Hector Garcia và cộng sự Francesc Miralles đã đưa ra khái niệm về “Dòng chảy” để đề cao giá trị của Ikigai. Khi bạn làm một việc nào đó đến quên cả ăn uống, mệt mỏi là khi bạn đã bước vào trạng thái “Dòng chảy”. Và Ikigai tồn tại trong chính những khoảnh khắc đó.

Trên thế giới cũng có một số quan niệm sống hướng con người đến lối sống hạnh phúc, giống như triết lý Lagom của người dân Thụy Sĩ. Nếu Lagom hướng con người đến việc hài lòng với những gì họ đang có, dừng lại việc ganh đua đố kỵ với mọi người xung quanh để cảm nhận những giá trị tốt đẹp của cuộc sống thì Ikigai mang tính hành động mạnh mẽ hơn, khuyến khích con người tìm ra lý tưởng, đam mê và theo đuổi mục đích sống.



 

Hãy tưởng tượng mỗi ngày mới thức dậy, bạn cảm thấy niềm hạnh phúc trào dâng vì phía trước là cả một ngày dài  để bạn thực hiện tất cả những điều mình muốn. Đó sẽ không còn là câu hỏi “Tại sao mình phải làm cái này?” mà thay vào đó sẽ là “Nhìn xem hôm nay mình sẽ làm gì này?”. Mỗi ngày sẽ giống như một chương  mới của cuốn sách mà bạn nóng lòng muốn được đọc và trải nghiệm. Sẽ không còn những ngày tháng lặp đi lặp lại đầy tẻ nhạt với công việc, không còn sự hẫng hụt lạc lõng khi không biết bản thân mình là ai, không còn sự chênh vênh khi đứng trước những ngưỡng cửa quan trọng của cuộc đời. Khi đã tìm được Ikigai của chính mình, bạn sẽ thấy mọi lựa chọn đều trở nên dễ dàng hơn, khi bạn đã biết bạn là ai và bạn muốn làm gì.

Bên cạnh đó, Ikigai còn là nhân tố quyết định ảnh hưởng tới tuổi thọ của người dân Nhật Bản. Theo thống kê của Bộ y tế và lao động Nhật Bản, tuổi thọ trung bình của người dân là 87 tuổi cho nữ giới và 82 tuổi cho nam giới. Ikigai đóng vai trò không nhỏ trong việc kéo dài tuổi thọ của người dân, vì mỗi ngày họ đều sống một cách ý nghĩa. Họ không bỏ phí thời gian, cố gắng theo đuổi đam mê và tạo dựng niềm vui trong cuộc sống. Ikigai trở thành nguồn cảm hứng dẫn dắt họ qua những khó khăn và vất vả, để hướng tới lối sống lành mạnh và thiết thực hơn.

Chạm tới Ikigai

Liệu Ikigai là một điều gì đó quá phức tạp, xa vời? Con đường tìm kiếm Ikigai không quá gian truân cùng cực, nhưng người đi ở trên chắc hẳn là có ý chí và sự kiên định tuyệt vời.

Mỗi ngày, hãy thật thư thái, an nhiên, tự hỏi bản thân mình 3 câu hỏi:

  • Lý do tôi tồn tại là gì?
  • Tôi đã cống hiến bản thân vì điều gì?
  • Tôi đang ở đâu trên lối đi dẫn đến ước mơ?

Hãy làm điều đó mỗi ngày với một cái tâm lặng thinh, không gợn sóng, vì câu trả lời sẽ bị trôi xa giữa dòng suy nghĩ đầy biến động.

Các bước để tạo sơ đồ Ikigai cho bản thân:

Bước 1: Chia tờ giấy làm 4 phần bằng nhau, đánh tên theo từng phần:

  • Những gì tôi có thể làm: Can
  • Những gì tôi muốn làm: Love
  • Những gì người khác quý trọng: Need
  • Những gì tôi được trả công cho: Paid

Bước 2: Chia mỗi phần ra làm đôi bằng các đường chéo, đánh tên các phần liền kề nhau:

  • Can - Love: Passion (Đam mê)
  • Love - Need: Mission (Sứ mệnh)
  • Need - Paid: Vocation (Chuyên môn)
  • Paid - Can: Profession (Nghề nghiệp)

Bước 3: Ý nghĩa của những phần giao nhau

  • Profession - Passion: Thoả mãn, nhưng vô dụng
  • Passion - Mission: Hân hoan và viên mãn, nhưng bần hàn
  • Mission - Vocation: Phấn khích và tự mãn, nhưng mông lung
  • Vocation - Profession: Sung túc, nhưng trống rỗng

Chỉ duy nhất phần trung tâm, đoạn giao của các góc phần tư, là Ikigai.

Sẽ dễ dàng hơn nếu bạn dùng nhiều hơn một màu trong khi vẽ. Nếu lần thử đầu tiền không thành công, bạn hãy tham khảo biểu đồ phía trên của chúng mình nhé.

Với mỗi phần tư của biểu đồ, hãy cân nhắc và viết câu trả lời vào 4 tờ giấy riêng biệt cho các câu hỏi sau:

  • Know: Tôi có tự hào về kỹ năng này không?
  • Love: Điều gì là thú vị thất?
  • Need: Ai sẽ trân trọng?
  • Paid: Ai sẽ ủng hộ? 

Thử nghĩ về những người bạn ngưỡng mộ: “Điểm đến của họ là gì?”; “Họ đã dành sự nỗ lực, tài năng, công sức cho điều gì?”; “Họ đã cố gắng làm gì, đạt được gì, nhớ được gì?”.

Kiểm soát những biến động trong tâm trí: “Điều phiền muộn này là gì?”; “Ai là nguyên nhân?”; “Ngọn lửa giận dữ này có từ khi nào?”. Hãy đi tìm nguyên nhân, dò xét cội nguồn của vấn đề đến cùng.

Sinh hoạt lành mạnh theo kế hoạch, ăn đủ chất, ngủ đủ giấc. Đừng nên vận động quá lao lực: Luyện tập trong khả năng, tránh kiệt sức.

Lập một danh sách các kỹ năng để học tập. Tìm những cuốn sách, những bài quảng cáo hay các video khơi gợi cảm hứng. Hãy thử đặt mình vào các vị trí và vai trò khác nhau.

Với những học sinh, sinh viên đang chuẩn bị bay sang bầu trời khác, những tips trên đặc biệt hữu dụng.


Khi học sinh được giới thiệu về Ikigai

Một giảng viên Marketing đã hướng sinh viên của mình đến Ikigai trong một khoá học, khoá học về Marketing Thời trang. Những feedback từ học viên đã khiến ông không khỏi vui mừng:

“Nó cho tôi biết rằng điều quan trọng là phải biết về bản thân mình, để tôi biết tôi có thể làm gì và nên làm gì.”

"... nó còn nhiều hơn cả mục đích thực tế mà tôi yêu thích."

“Sự tập trung của chương trình vào Ikigai khiến chúng em nhìn vào toàn bộ cuộc sống chứ không chỉ là công việc.”

Khi được hỏi về điều gì từ khoá học các sinh viên của ông sẽ mang theo hành trang cuộc đời, họ chia sẻ:

"... biết rằng tất cả chúng ta đều ở cùng một chiếc thuyền và cũng ổn khi không biết chính xác những gì ta đang làm"

"Không chỉ có một con đường duy nhất dẫn đến mục tiêu của bạn"

“Để tìm kiếm sự toàn vẹn cá nhân trong một công việc.”
 


Vậy họ đã tìm được Ikigai chưa? Đó là câu hỏi người giảng viên đó giữ cho riêng mình.

“Vì đó sẽ là một sự áp lực vô cùng nặng nề với các sinh viên đang chuẩn bị bước vào đời khi hỏi họ: "Em đã tìm ra điều khiến mình thức dậy mỗi sáng chưa?". Tôi có nghĩ rằng họ đã tìm được? Câu hỏi đó thật khó trả lời. Tôi tin rằng chỉ khi chúng ta trải nghiệm sự cố gắng, thất bại, bùng cháy, tương trợ, chúng ta mới nhận ra ta thật sự là ai, và ta muốn điều gì trong cuộc đời này. Tôi đã sống 27 năm, không rõ tại sao tôi lại ở đây, làm nhiều thứ tôi không thích với vô vàn lý do khác nhau. Và tôi nghĩ rằng mình thật may mắn khi tìm thấy Ikigai của bản thân. Sinh viên của tôi, các em ấy cũng sẽ trải nghiệm sự cố gắng, thất bại, bùng cháy, và tương trợ. Đó là cách cuộc sống vận hành. Các em có lợi thế, các em biết có điều gì đó đang ở kia. Ikigai của các em đang ở kia.”
 


 

Ikigai - Chìa khoá cho bài Personal Statement hoàn hảo

Personal Statement là yếu tố vô cùng quan trọng của bộ hồ sơ du học Mỹ. Trên các diễn đàn dành cho học sinh như Quora, College Confidential hay VietAboarder, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những trường hợp như 2 người có cùng một điểm GPA cao ngất ngưởng 4.0, cùng có SAT 1560 nhưng một người trúng tuyển Yale, người còn lại tìm được bến đỗ của mình là Lehigh University (#46 NU). Điều đáng nói ở đây không phải là so sánh thứ hạng của 2 trường, mà đó là, không phải cứ có thành thích học tập (academic performance) tốt nằm trong top 1% của lớp thì bạn sẽ gặt hái được kết quả cao, mĩ mãn trong kì Apply. Điều tạo nên sự khác biệt giữa các kết quả Apply chính là nằm ở bài luận chính Personal Statement. Sự cạnh tranh là có thật, và vô cùng khốc liệt. Bởi vậy, bài luận chính là công cụ để bạn lên tiếng thể hiện con người mình, và cũng chính là yếu tố quyết định việc bạn được nhập học hay không giữa các hồ sơ có nhiều điểm tương đồng. Thậm chí, một bài văn hay có thể cứu được hồ sơ của bạn trong trường hợp điểm số có chút chênh vênh. Personal Statement cũng là cơ hội để bạn giải thích về những lỗi lầm của mình trong quá khứ, như là điểm số, những sự thiếu hụt, chưa toàn diện trong suốt thời trung học.

Đối với những du học sinh tương lai đang chuẩn bị bài luận cho kỳ thi SAT, quá trình tìm kiếm Ikigai có thể mang lại lợi ích không nhỏ cho Personal Statement. Một trong những tip để có một bài viết nổi bật đó là kể về con người, tài năng, sở thích của bản thân. Nếu bạn cho rằng Personal Statement của mình không thể không có chúng, hãy chia sẻ câu chuyện của mình trong bài luận.

Vậy bạn đã thật sự hiểu về con người của mình chưa? Về ý nghĩa của bạn trong cuộc đời. Về tính cách của bạn, khả năng, giấc mơ, nhu cầu của mình? Thật tuyệt vời nếu bạn đã nhìn thấu được bản thân. Nếu chưa, Ikigai sẽ là chìa khoá giúp bạn gặp gỡ chính bản thân mình, và gửi gắm điều đó vào trong bài luận để có một Personal Statement hoàn hảo.

Hoài Thu & Phương Thảo 

Tham khảo: 

linkedin.com

eleanorsnare.com